လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေး အထောက်အပံ့

မဲဆောက်ဆေးရုံ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးဌာန

လူမှုအသိုက်အဝန်းရှိ စိတ်ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အချက်များ

၁။ ဇီဝဆိုင်ရာ သက်ရောက်ချက်များ

• စိတ်ရောဂါနှင့် ဆက်စပ်သော မျိုးရိုးဗီဇအချက်များ
• ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေးနှင့် ရောဂါအခြေအနေများ
• စိတ်ခံစားချက်များအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော ဦးနှောက်ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် အာရုံကြောစနစ်

၂။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သက်ရောက်ချက်များ

• စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် စိတ်ခံစားချက်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း
• စိတ်တည်ငြိမ်မှုနှင့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး
• အတိတ်ကဘဝအတွေ့အကြုံများ

၃။ လူမှုရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်ချက်များ

• မိသားစုပတ်ဝန်းကျင်
• မိတ်ဆွေများ၊ လူမှုအသိုက်အဝန်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ပံ့ပိုးမှု
• ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု၊ ရာဇဝတ်မှုနှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုကဲ့သို့သော လူမှုရေးပြဿနာများ

၄။ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်ချက်များ

• လေထုညစ်ညမ်းမှု၊ နေထိုင်မှုအခြေအနေနှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်း၏ လုံခြုံရေးကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်
• ရေဘေး၊ ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားမှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခကဲ့သို့သော ဘေးအန္တရာယ်အခြေအနေများ

လူမှုအသိုက်အဝန်းတွင် အများဆုံးတွေ့ရသော စိတ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ

၁။ ရေရှည်စွဲကပ်နေသော စိတ်ဖိစီးမှု (Chronic Stress)

တင်းကျပ်မှု၊ ဖိအားနှင့် မြင့်မားသောမျှော်လင့်ချက်များအောက်တွင် တစ်ပတ်လျှင် ၅-၆ ရက်ခန့် နေထိုင်ရခြင်းကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုများ စုပုံလာနိုင်သည်။

၂။ စိတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု (Burnout)

ရေရှည်စုပုံလာသော စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေဖြစ်သည်။ အလုပ်ဖိစီးမှု၊ အလုပ်တာဝန်များလွန်းခြင်းနှင့် တာဝန်ယူနိုင်စွမ်းထက် ပိုမိုသောတာဝန်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် Burnout ဖြစ်လာစေသည်။

၃။ မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးထားမှုနိမ့်ခြင်း

ဝမ်းနည်းမှုခံစားရခြင်း၊ မိမိဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ် မကျေနပ်ခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးမရှိဟု ခံစားရခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို လေးစားမှုလျော့နည်းခြင်း။

၄။ စိတ်ကျရောဂါ (Depression)

စိတ်ခံစားချက်၊ အတွေးအခေါ်၊ အပြုအမူနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော ရောဂါဖြစ်သည်။

စိတ်ကျရောဂါ၏ လက္ခဏာများ

• ရက်သတ္တပတ်များစွာ နေ့စဉ်နီးပါး ဝမ်းနည်းခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်တိုနေခြင်း
• မည်သည့်အရာကိုမျှ စိတ်ဝင်စားမှု သို့မဟုတ် ပျော်ရွှင်မှု မရှိခြင်း
• အစာစားချင်စိတ် လျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက် ပိုစားခြင်း
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ပြီး အားအင်မရှိခြင်း
• မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးမရှိဟု ခံစားရခြင်းနှင့် အနာဂတ်အပေါ် မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့ခြင်း
• အာရုံစူးစိုက်ရန် ခက်ခဲခြင်း
• စကားပြောခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှု နှေးကွေးခြင်း၊ သို့မဟုတ် အလွန်မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခြင်း
• ကိုယ့်ကိုယ်ကို အန္တရာယ်ပြုရန် သို့မဟုတ် သတ်သေလိုသည့် အတွေးများရှိခြင်း

Danger Sign Requiring Urgent Medical Attention အရေးပေါ် ဆရာဝန်နှင့် တွေ့ဆုံသင့်သော အန္တရာယ်လက္ခဏာ အထက်ပါ လက္ခဏာများထဲမှ ၅ ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ၂ ပတ်ကျော် ဆက်တိုက်ရှိနေပါက စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပြီး ကုသမှုနှင့် စောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်ပါသည်။

၅။ စိုးရိမ်ပူပန်မှုရောဂါ (Anxiety Disorder)

နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း၊ ချွေးထွက်များခြင်း၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ကိုယ်လက်ထုံကျင်ခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို မထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းနှင့် အကြောင်းမရှိဘဲ ကြောက်ရွံ့ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

၆။ လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း မူးယစ်ဆေးဝါးအသုံးပြုမှု ပြဿနာ

ဆက်လက်၍ ရေရှည် မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲခြင်းသည် မိမိနှင့် မိသားစု၏ စိတ်ကျန်းမာရေးအပေါ် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်စေသည်။

မိမိကိုယ်ကို အန္တရာယ်ပြုခြင်း/သတ်သေမှု အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော သတိပေးလက္ခဏာ ၁၀ ချက်

1. ဝမ်းနည်း သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ပူပန်နေသော မျက်နှာအမူအရာနှင့် အသံနေအသံထား
2. ဘဝတွင် ကြီးမားသောပြဿနာများကြုံတွေ့နေရခြင်း (ဥပမာ - စီးပွါးရေးဒေဝါလီခံရခြင်း၊ ကွာရှင်းခြင်း၊ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း)
3. မိသားစုတွင် သတ်သေမှု သမိုင်းရှိခြင်း
4. ယခင်က သတ်သေရန် ကြိုးစားဖူးခြင်း
5. အရက် သို့မဟုတ် မူးယစ်ဆေးများကို အလွန်အကျွံ ဆက်တိုက် သုံးစွဲခြင်း
6. စိတ်ခံစားမှု အလွန်အမင်း ပြောင်းလဲခြင်း
7. လူအများနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုရှိဘဲ သီးခြားနေထိုင်ခြင်း
8. တစ်ပတ်လျှင် အနည်းဆုံး ၃ ည အိပ်မပျော်ခြင်း
9. သေချင်ကြောင်း သို့မဟုတ် အသက်မရှင်ချင်ကြောင်း မကြာခဏ ပြောဆိုခြင်း
10. ကိုယ့်အသက်ကို အဆုံးသတ်ရန် စီစဉ်နေခြင်း

အခြေခံမူ "L" ၃ လုံး

ကြည့်ရှူစောင့်ရှောက်ခြင်း (LOOK)

အကူအညီ အလျင်အမြန်လိုအပ်နေသူများကို အသိမှတ်ပြု ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ပါ။ ဥပမာ - ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း၊ အစာမစားနိုင်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှု ပြင်းထန်ခြင်းတို့ကို ပြသနေသူများ။

ဂရုတစိုက် နားထောင်ခြင်း (LISTEN)

ဂရုတစိုက် နားထောင်ပြီး လက်ကိုကိုင်ပေးခြင်း၊ ပခုံးကို ထိတွေ့အားပေးခြင်းကဲ့သို့သော ကိုယ်အမူအရာများ အသုံးပြု၍ စိတ်ဆင်းရဲနေသူအား စိတ်တည်ငြိမ်စေရန်နှင့် စိတ်ခံစားချက်များကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန် ကူညီပါ။

ချိတ်ဆက်လွှဲပြောင်းပေးခြင်း (LINK)

လိုအပ်သလို အကူအညီပေးပြီး ရရှိသင့်သော စိတ်ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများကို ရယူနိုင်ရန် ချိတ်ဆက်ပေးပါ။ အခြေအနေ မတိုးတက်သေးပါက ဥပမာ စိတ်မထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှု ပြင်းထန်ခြင်း၊ သတ်သေရန် အတွေးများရှိခြင်းတို့တွင် ကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးရမည်။ ထို့အပြင် စိတ်ကျန်းမာရေးဌာနမှ ဝန်ထမ်းများကလည်း ရေရှည်ဆက်လက် စောင့်ရှောက်မှုအတွက် ဆက်သွယ်ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေများ တွေ့ရှိပါက ဆက်သွယ်ရန်နှင့် လွှဲပြောင်းပို့ဆောင်ရန် လမ်းကြောင်းများ

မဲဆောက်ဆေးရုံမဲဆောက်ဆေးရုံ 📞 055-531229 သို့ခေါ်ဆိုပြီး 0 ကိုနှိပ်ပါ

သို့မဟုတ် အောက်ပါဌာနများသို့ ဆက်သွယ်နိုင်ပါသည်။

• နီးစပ်ရာ ပြည်သူ့ဆေးရုံ (Community Hospital)
• ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုစင်တာ (Public Health Service Center)

စိတ်ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အကူအညီဖုန်း

📞 1323 စိတ်ကျန်းမာရေး အကြံပေးနှင့် အရေးပေါ်အကူအညီလိုင်း

အရေးပေါ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီ

📞 1669 အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်များကို အကြောင်းကြားရန် (အထူးသဖြင့် အကြမ်းဖက်မှု သို့မဟုတ် ချက်ချင်းအန္တရာယ်ရှိသည့် အခြေအနေများတွင်)